Vajinal Enfeksiyonlar, Kötü Koku, Yanma, Kaşıntı

Vajinal enfeksiyonlar; bakteri, mantar, parazit ve virüs gibi çeşitli mikroorganizmaların vajen içinde ve çevresindeki vulva bölgesinde kontrolsüz biçimde çoğalması sonucu gelişen enfeksiyonlardır. Bu mikroorganizmalar, sağlıklı bir vajende zaten düşük miktarda bulunan laktobasil gibi yararlı bakterilerle birlikte var olabilir. Ancak vajinal duş, antibiyotik kullanımı, tampon kullanımı ve gebelik gibi çeşitli etkenler; koruyucu mikroflorayı baskılayarak enfeksiyon yapıcı mikroorganizmaların üremesine zemin hazırlar. Bu dengesizlik sonucunda kötü koku, yanma ve kaşıntı gibi rahatsız edici şikâyetler ortaya çıkar. Bazen de bu belirtiler bir enfeksiyondan değil, alerji ya da kimyasal tahrişten kaynaklanabilir.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ise farklı bir kategoride değerlendirilir. Korunmasız ve çok eşli cinsel ilişkilerde bu tür enfeksiyonlarla karşılaşma riski belirgin biçimde artar.

Genital Bölgede Oluşan Enfeksiyonlarda Şikâyet ve Bulgular

Enfeksiyonun türüne göre ortaya çıkan başlıca şikâyetler şunlardır:

• Vajinadan normalin dışında akıntı; kalın, beyaz, peynirimsi, ince, gri, yeşilimsi, sarı-yeşil, kötü kokulu ya da kokusuz
• Vajen içinde veya vulvada kaşıntı ve rahatsızlık hissi
• Ödem ve kızarıklık
• Cinsel ilişki sırasında ağrı ve/veya yanma
• İdrar yaparken ağrı ve/veya yanma
• Kasık ağrısı
• İlişki sonrası kanama
• Vulva veya vajende siğil ve yara oluşumu

Bu şikâyetlerden biri ya da birkaçı aynı anda görülebilir. Herhangi bir enfeksiyon olmaksızın da kaşıntı yaşanabilir; bu durum alerjik reaksiyonlardan veya tahriş edici maddelerden kaynaklanabilir. Sağlıklı bir vajenden fizyolojik akıntı gelmesi de tamamen normaldir. Bu akıntı; ovulasyon dönemi, adet öncesi, gebelik veya doğum kontrol hapı kullanımı gibi farklı durumlara bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Ancak nedeni açıklanamayan, rengi ya da kıvamı değişmiş anormal bir akıntı, enfeksiyonun habercisi olarak değerlendirilmelidir.

Genital Bölgede Kötü Koku, Kaşıntı, Yanma Gibi Şikâyet Oluşturan Enfeksiyonlarda Tanı

Çoğu durumda enfeksiyon tanısı, şikâyetlerin ve bulguların ayrıntılı biçimde aktarılmasıyla büyük ölçüde konulabilir. Genital muayene ve klinik değerlendirme; kötü koku, kaşıntı ve yanmaya neden olan enfeksiyonun saptanmasında çoğunlukla yeterli olur. Tetkik ve biyopsiye gerek duyulan durumlar ise oldukça nadir kalır.

Şikâyetler dinlendikten sonra öncelikle vulva bölgesi muayene edilir. Bu alandaki kızarıklık, akıntı, renk değişikliği, yara ve diğer anormal bulgular gözlemlendikten sonra spekülum yardımıyla vajen içi ve rahim ağzı incelenir. Tanıda belirsizlik varsa smear testi yapılır ve akıntıdan mikroskobik inceleme için örnek alınır.

Bunların yanı sıra gebelik şüphesi ya da idrar yolu şikâyeti söz konusuysa ilgili ek testler de istenir.

Vajinal Enfeksiyon Tipleri

Sık görülen vajinal enfeksiyon türleri şu şekilde sıralanabilir:

• Bakteriyel vajinozis: Vajende normalde bulunan bakterilerin aşırı çoğalmasıyla gelişen bu enfeksiyon, en yaygın vajinal enfeksiyon türüdür. Büyük bölümü belirgin bir şikâyet vermez. Şikâyet olanlarda ince, gri-beyaz renkli ve bozuk balık kokusunu andıran bir akıntı gözlemlenir. Genellikle kaşıntı, ağrı veya rahatsızlık eşlik etmez. Cinsel yolla bulaşan bir hastalık olmamakla birlikte cinsel olarak aktif bireylerde daha sık görülür. Sigara kullanımı, vajinal deodorant kullanımı ve rahim içi araç (spiral) enfeksiyon riskini artırabilir.
• Kandidiazis: Vajende zaten az miktarda bulunan kandida mantarlarının aşırı çoğalmasıyla ortaya çıkar. Kalın, beyaz, peynir kesiğini andıran akıntıya ek olarak kaşıntı ve kızarıklık görülür. Cinsel ilişki ve idrar yaparken ağrı da eşlik edebilir. Antibiyotik kullanımı, diyabet, gebelik ve stres gibi vajinal laktobasilleri azaltan durumlar mantar enfeksiyonuna zemin hazırlar.
• Klamidya: Cinsel yolla bulaşan en yaygın bakteriyel enfeksiyondur. Çoğunlukla belirgin bir bulgu vermez. Normalden fazla akıntıya neden olabilir; zaman zaman ilişki sonrası kanama görülebilir.
  Gonore: Cinsel yolla bulaşan bir diğer bakteriyel enfeksiyondur. Klamidya ile birlikte sık görülür.
• Trikomonazis: Cinsel yolla bulaşan paraziter bir enfeksiyondur. Enfekte bireylerin yaklaşık yarısında hiçbir belirti görülmez. Diğerlerinde sarı-beyaz, kötü kokulu ve köpüklü bir akıntı ile birlikte vulvada hafif ağrı ve kızarıklık gelişebilir. Bu enfeksiyonda eşin de tedavi görmesi zorunludur.
• Viral vajinitler: Genital herpes (uçuk) ve kondilom (HPV) çoğunlukla cinsel yolla bulaşır. Genital herpeste semptom görüldüğünde genital bölgede ağrılı, kızarık ve kabarcıklı lezyonlar ortaya çıkar; baş ağrısı ve ateş de eşlik edebilir. Bir kez geçirilmiş herpes enfeksiyonu vücuttan tamamen atılamaz ve zaman zaman nüksetme görülebilir. Kondilom; vulva, vajen, serviks, anüs ve ağız bölgesinde yerleşebilir. Kimi zaman kendiliğinden gerilese de büyük çoğunluğu kriyoterapi, koter, cerrahi müdahale veya ilaç tedavisi gerektirir.
• Enfeksiyon dışı nedenlerle gelişen vajinitler: Vajinal sprey ve duş, spermisitler, antibiyotikler ve diğer irritan maddelere bağlı alerjik reaksiyonlar, herhangi bir enfeksiyon olmaksızın da vajinite yol açabilir.
• Atrofik vajinit: Menopoz döneminde östrojen düzeyinin belirgin şekilde düşmesiyle gelişen bu vajinit türünde hormonal yetersizliğe bağlı doku incelmesi yaşanır. Buna bağlı olarak kaşıntı, vajinal kuruluk, kızarıklık, cinsel ilişki sırasında ağrı ve idrar yaparken rahatsızlık gibi şikâyetler ortaya çıkar.

Vajinal Enfeksiyon Tanısı

Vajinitin tanısı büyük olasılıkla tıbbi öykü ve genital muayeneyle konulabilir. Şüpheli durumlarda akıntının mikroskobik incelemesi, nadiren ise kan testi ve biyopsi kesin tanıyı destekler.

Vajinal Enfeksiyon Tedavisi

Vajinit tedavisinde başarının ilk koşulu doğru tanı koymaktır. Farklı enfeksiyon türleri benzer belirti ve bulgular sergileyebildiğinden tanı süreci zaman zaman güçleşebilir.

Tedavi planı tüm vajinitlere yönelik genel bir yaklaşımla değil, kesin olarak tanısı konulan vajinit türüne özel olarak hazırlanmalıdır. Eksik ya da hatalı tedavi, vajinitın kronikleşmesine ve ilerleyen dönemde tedavinin çok daha güçleşmesine neden olur. Enfeksiyon dışı kökenli vajinitler doğru biçimde değerlendirilerek uygun şekilde tedavi edilmelidir. Hormonal değişikliğe bağlı bir vajinite antibiyotik uygulamak tabloyu daha da ağırlaştırır.

Vajinal Enfeksiyondan Korunma

Vajinal enfeksiyondan korunmak için dikkat edilmesi gereken başlıca önlemler şunlardır:

Dar ve nemi içinde tutan kıyafetlerden kaçınmak; nemli ortam mantar enfeksiyonu riskini artırır.

Islak kıyafetleri uzun süre üzerinde bırakmamak

Laktobasillerin çoğalmasını desteklemek amacıyla düzenli yoğurt tüketmek ve probiyotik kullanmak

Vajeni temizlemek için güçlü kokulu sabun ve deodorant kullanımından kaçınmak

Vajinal duşdan kesinlikle kaçınmak; vajinal pH’ı bozarak laktobasil dengesini tahrip eder ve enfeksiyon riskini artırır

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı prezervatif kullanmak

Atrofik vajinit durumunda hekimin önerisiyle hormon tedavisi almak

Düzenli jinekolojik muayene ile hastalıkları kronikleşmeden erken dönemde tespit ettirmek

Vajinal Enfeksiyon ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Vajinal enfeksiyondan ne kadar sürede kurtulabilirim?

Tedavi süresi vajinitın nedenine göre değişir. Genel bir öngörü olarak; kandida enfeksiyonları yaklaşık 3 gün, trikomonazis ve diğer bakteriyel enfeksiyonlar antibiyotik tedavisiyle ortalama 7 gün, genital herpes yaklaşık 21 gün ve kondilom ise birkaç ay sürebilir.

Yoğurt vajinal enfeksiyon tedavisinde kullanılabilir mi?

Yoğurt ve probiyotikler, vajendeki koruyucu laktobasillerin çoğalmasına destek olduğu için özellikle mantar enfeksiyonlarının önlenmesinde yardımcı olabilir. Bununla birlikte kesin ve yeterli bir tedavi yöntemi değildir; hekimin önerdiği tedavinin yerini tutamaz.

Vajinal duş yapmak sağlıklı mı?

Kesinlikle hayır. Vajinal duş, vajen pH dengesini bozarak koruyucu laktobasillerin azalmasına ve enfeksiyon yapıcı mikroorganizmaların üremesine neden olur. Bu nedenle vajinal duşdan kaçınılmalıdır.

Vajinal akıntı normal mi?

Adet döngüsünün farklı evrelerine bağlı olarak belirli miktarda akıntı gelmesi tamamen normaldir. Sağlıklı vajinal akıntı hafif bulanık, tahrişe yol açmayan, çok az kokusu olan ve sulu kıvamlı bir görünüme sahiptir. Ovulasyon döneminde ve adete yakın günlerde akıntı miktarı ve kıvamı değişebilir.

Vajinit bulaşıcı mı?

Cinsel yolla bulaşan HPV, HSV (herpes) ve trikomonazis bulaşıcı enfeksiyonlardır. Buna karşın bakteriyel vajinozis, kandidiazis ve atrofik vajinit bulaşıcı değildir.

Tedavi olmadan vajinit geçer mi?

Vajinit kendiliğinden geçmesini beklemek son derece yanlış bir yaklaşımdır. Tedavi geciktikçe enfeksiyon kronikleşir ve ilerleyen süreçte tedavi süreci hem uzar hem de güçleşir.

Vajinal kandida için risk faktörleri nelerdir?

• Antibiyotik kullanımı
• Kontrol altına alınamamış diyabet
• Gebelik
• Yüksek doz östrojen içeren doğum kontrol hapları
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar (HIV, organ nakli vb.)
• Tiroid ve endokrin bozukluklar
• Kortikosteroid kullanımı
• Vajinal duş